روز خبرنگار؛ وقتی تریبون مطالبهگری از تریبون تجلیل جلو زد
به گزارش خبرنگار تابناک در استان کهگیلویه و بویراحمد، آئین تجلیل از خبرنگاران در کهگیلویه و بویراحمد اینبار صحنه متفاوتی داشت؛ خبرنگاران به جای آنکه صرفاً شنونده سخنان مدیران و گزارش عملکرد دستگاهها باشند، بخش مهمی از این تریبون را به بیان صریح مشکلات، نقد مدیریت استان و مطالبه پاسخ برای وعدههایی اختصاص دادند که به گفته آنان سالهاست تکرار میشود، اما کمتر به نتیجه میرسد.
در این مراسم، یک مطالبه مشترک در سخنان چند خبرنگار به چشم میخورد؛ خبرنگار بیش از کارت هدیه و تقدیرنامه، امنیت شغلی، استقلال حرفهای، پشتوانه قانونی و پاسخگویی مسئولان را میخواهد.
روز خبرنگار؛ روز شنیدن، نه گزارش دادن
یکی از صریحترین محورهای مطرحشده در این مراسم، انتقاد از تبدیل شدن آئین روز خبرنگار به تریبونی برای بیان عملکرد مدیران بود.
یکی از خبرنگاران با صراحت خطاب به مدیران حاضر گفت: روز خبرنگار نباید تریبونی برای ارائه گزارش عملکرد مدیران باشد، بلکه باید فرصتی برای شنیدن دغدغههای خبرنگاران و پرسشهای آنان باشد.
این نقد در واقع به یک مسئله قدیمی در مناسبات میان رسانه و مدیریت بازمیگردد؛ اینکه آیا مسئولان رسانه را صرفاً ابزاری برای انتشار اخبار عملکرد خود میدانند یا آن را بخشی از فرآیند حکمرانی و نظارت عمومی تلقی میکنند؟
اگر قرار باشد رسانه فقط زمانی مورد توجه قرار گیرد که قرار است افتتاحیهای پوشش داده شود، گزارشی از عملکرد دستگاهی منتشر شود یا تصویری از مدیران در رسانه قرار گیرد، طبیعتاً نقش واقعی رسانه در مطالبهگری و نقد اجتماعی نادیده گرفته خواهد شد.
خبرنگار؛ تقدیرنامه نمیخواهد، امنیت شغلی میخواهد
یکی از مهمترین مطالبات مطرحشده، وضعیت معیشتی و حرفهای خبرنگاران بود.
خبرنگاران حاضر در این مراسم تأکید کردند که مشکلاتی همچون بیمه، مسکن، دستمزد، هزینههای جاری رسانهها و امنیت شغلی سالهاست در جلسات مختلف مطرح میشود، اما هنوز بخش قابل توجهی از این مشکلات پابرجاست.
این پرسش نیز به شکل جدی مطرح شد که چرا باید هر سال در مراسم روز خبرنگار همان مطالبات سالهای گذشته تکرار شود؟
اگر مشکلات خبرنگاران در سال گذشته مطرح شده و وعده پیگیری آن داده شده است، امروز باید به جای تکرار وعده، گزارش روشنی از نتیجه اقدامات ارائه شود.
در همین زمینه، موضوع خانه مطبوعات و مسکن خبرنگاران نیز مورد اشاره قرار گرفت. یکی از خبرنگاران با استناد به سخنان استاندار در مراسم سال گذشته یادآور شد که موضوع تکمیل خانه مطبوعات و مسکن خبرنگاران در دستور کار قرار گرفته بود و از مسئولان خواستند مشخص کنند این وعدهها پس از یک سال به کجا رسیده است.
این مطالبه، یک سؤال بزرگتر را نیز پیش روی مدیریت استان قرار میدهد: سازوکار مشخصی برای پیگیری و ارزیابی وعدههای مسئولان وجود دارد یا هر سال وعدهها از یک مراسم به مراسم دیگر منتقل میشوند؟
آگهیهای دولتی؛ گلایهای قدیمی که هنوز پابرجاست
یکی دیگر از مطالبات جدی مطرحشده در این مراسم، نحوه توزیع آگهیهای دولتی میان نشریات بود.
خبرنگاران با اشاره به سامانه توزیع متمرکز آگهیها، از عدم تمکین برخی دستگاههای اجرایی نسبت به اجرای قانون گلایه کردند و خواستار ورود جدی مدیریت استان برای ساماندهی این وضعیت شدند.
در این میان، شرکتها و مجموعههایی مانند شرکتهای نفت، گاز و صنایع بزرگ نیز مورد اشاره قرار گرفتند؛ مجموعههایی که اگرچه در ساختارهای اقتصادی استان نقش دارند، اما به گفته خبرنگاران، سهم رسانههای محلی از ظرفیت تبلیغاتی و اطلاعرسانی آنها همچنان محل سؤال است.
این موضوع فقط یک مطالبه صنفی نیست؛ توزیع عادلانه آگهی میتواند مستقیماً با بقای رسانههای مکتوب و اشتغال خبرنگاران ارتباط داشته باشد.
وقتی یک رسانه محلی نتواند از ظرفیتهای قانونی و اقتصادی موجود در استان سهم عادلانهای داشته باشد، چگونه میتوان از آن انتظار داشت با استقلال مالی به کار حرفهای ادامه دهد؟
وعدههایی که نیازمند پاسخ هستند
یکی از خبرنگاران برای نشان دادن فاصله میان وعده و عمل، به سخنان سال گذشته استاندار درباره مسکن خبرنگاران و تکمیل خانه مطبوعات اشاره کرد.
این مطالبه از آن جهت اهمیت دارد که خبرنگاران معتقدند بارها مشکلات خود را بیان کردهاند، اما خروجی مشخصی دریافت نکردهاند.
در واقع مسئله امروز رسانهها تنها «بیان مشکل» نیست؛ مسئله اصلی، چرخه ناقص مطالبه، وعده، پیگیری و نتیجه است.
اگر مسئولی وعدهای میدهد، رسانه باید بتواند یک سال بعد از همان مسئول درباره سرنوشت آن وعده سؤال کند و پاسخ روشن بگیرد.
اقتصاد استان؛ از تورم تا فرصتهای از دسترفته
بخش دیگری از سخنان خبرنگاران به وضعیت اقتصادی استان اختصاص داشت.
در این مراسم به آمار بالای تورم در کهگیلویه و بویراحمد و وضعیت نامطلوب تورم مواد خوراکی اشاره شد و از مسئولان اقتصادی استان خواسته شد درباره برنامههای خود برای مهار این وضعیت توضیح دهند.
این پرسش در حالی مطرح شد که کهگیلویه و بویراحمد از ظرفیتهای قابل توجهی در حوزه نفت و گاز، آب، کشاورزی، منابع طبیعی و نیروی انسانی برخوردار است؛ اما همچنان با مشکلات اقتصادی و بیکاری دستوپنجه نرم میکند.
مسئله اصلی فقط کمبود منابع نیست؛ مسئله مهمتر، نحوه حکمرانی، برنامهریزی و تبدیل ظرفیتها به ثروت و اشتغال است.
یکی از سخنرانان نیز با اشاره به همین موضوع، تأکید کرد استانی با این حجم از منابع نباید همچنان با عنوان محروم شناخته شود.
سد ماندگان؛ ابهام میان «فعال بودن» و «متوقف بودن»
سد ماندگان نیز یکی از موضوعاتی بود که خبرنگاران خواستار شفافسازی درباره آخرین وضعیت آن شدند.
پرسش مطرحشده ساده، اما مهم بود: چرا در برخی فیلمها و مستندات، پروژه فعال معرفی میشود، اما در اظهارات برخی مسئولان، از توقف یا نبود فعالیت جدی سخن گفته میشود؟
پروژههای بزرگ، بهویژه طرحهایی که با منابع طبیعی، آب و آینده توسعه استان ارتباط دارند، نیازمند اطلاعرسانی شفاف هستند.
ابهام در چنین پروژههایی نهتنها افکار عمومی را سردرگم میکند، بلکه زمینه را برای شکلگیری شایعات و روایتهای غیررسمی نیز فراهم میسازد.
ورزش؛ مدیری که باید تعیین تکلیف شود
وضعیت مدیریت ورزش و جوانان استان نیز از دیگر محورهای انتقادی خبرنگاران بود.
خبرنگاران با اشاره به حواشی و تغییرات مدیریتی در این حوزه، خواستار تعیین تکلیف مدیریت ورزش شدند و تأکید کردند استمرار وضعیت سرپرستی، امکان برنامهریزی بلندمدت را کاهش میدهد.
در کنار این موضوع، نقد دیگری نیز مطرح شد؛ اینکه وقتی رسانهها درباره عملکرد یک مدیر یا مجموعه مطالبهگری میکنند، انتظار دارند نتیجه این مطالبهگری در تصمیمگیریها دیده شود.
رسانه زمانی احساس اثرگذاری میکند که بداند پرسش و نقد آن صرفاً برای ثبت در صفحات خبری نیست، بلکه میتواند به اصلاح یک تصمیم یا تغییر یک رویه منجر شود.
بحران فرهنگی و اجتماعی؛ زنگ خطری که نباید شنیده نشود
یکی از صریحترین بخشهای این مراسم به حوزه فرهنگ و آسیبهای اجتماعی اختصاص داشت.
در این بخش از افزایش آسیبهای اجتماعی، وضعیت جوانان، کاهش استقبال از کتابخانهها و ضعف زیرساختهای فرهنگی سخن گفته شد.
حتی موضوع خودکشی یک جوان نیز به عنوان زنگ خطری اجتماعی مورد اشاره قرار گرفت.
این سخنان اگرچه تلخ بود، اما یک واقعیت مهم را برجسته کرد؛ توسعه صرفاً با پروژه عمرانی و احداث ساختمان سنجیده نمیشود.
استانی که در آن جوانان با بیکاری، ناامیدی و آسیبهای اجتماعی مواجهاند، نیازمند سیاست فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی منسجم است.
در همین چارچوب، نبود سینمای تخصصی و ضعف برخی زیرساختهای فرهنگی استان نیز مورد انتقاد قرار گرفت.
انتقاد از مدیران؛ از جلسات تکراری تا تصمیمهای کماثر
بخشی از سخنان خبرنگاران مستقیماً مدیریت اداری استان را هدف قرار داد.
از نگاه منتقدان، برگزاری جلسات متعدد زمانی ارزشمند است که خروجی آن در زندگی مردم دیده شود؛ در غیر این صورت، تکرار جلسه و مصوبه نمیتواند به تنهایی نشانه موفقیت مدیریتی باشد.
یکی از خبرنگاران با انتقاد از ساختار اداری و مدیریتی استان، بر ضرورت انتخاب مدیران توانمند تأکید کرد و این پرسش را مطرح کرد که چرا با وجود ظرفیتهای عظیم استان، همچنان بسیاری از شاخصهای توسعه در وضعیت مطلوب قرار ندارد.
در این میان، موضوع انتصابات نیز به شکل جدی مطرح شد؛ اینکه انتخاب مدیران باید بر اساس توانایی، تخصص و کارآمدی صورت گیرد و نه صرفاً ملاحظات غیرتخصصی.
رسانه هم باید خودش را نقد کند
اما همه سخنان خبرنگاران متوجه مسئولان نبود.
یکی از نکات قابل توجه مراسم، خودانتقادی اصحاب رسانه بود.
در این نشست مطرح شد که خبرنگاران نیز نمیتوانند از رشد فضای مجازی و فعالیت فعالان این حوزه گلایه کنند، اما خود برای ارتقای کیفیت رسانهای و حضور حرفهای در فضای جدید تلاش کافی نداشته باشند.
واقعیت این است که فضای رسانهای تغییر کرده است و مخاطب امروز فقط منتظر خبرگزاری یا روزنامه برای دریافت خبر نمیماند.
رسانه حرفهای باید بتواند در این فضای رقابتی، با سرعت، دقت، تخصص و تحلیل عمیقتر جایگاه خود را حفظ کند.
از سوی دیگر، بر استقلال، توازن و پرهیز از جانبداری نیز تأکید شد؛ موضوعی که میتواند اعتماد عمومی به رسانهها را افزایش دهد.
نقد منصفانه؛ نه تخریب مدیر و نه تریبون تبلیغاتی
یکی دیگر از محورهای مهم این مراسم، ضرورت حفظ انصاف در نقد مسئولان بود.
در سخنان یکی از پیشکسوتان تأکید شد که خبرنگار باید هم ضعف را ببیند و هم عملکرد مثبت را؛ اگر مشکلی وجود دارد، آن را مطرح کند، اما در کنار آن، تلاش و اقدامات مثبت مدیر نیز نادیده گرفته نشود.
این نگاه میتواند مرز میان نقد حرفهای و تخریب را روشن کند.
رسانه قرار نیست روابط عمومی مدیران باشد، اما از سوی دیگر نیز نباید با نادیده گرفتن واقعیتهای مثبت، صرفاً به دنبال برجستهسازی ضعفها باشد.
خبرنگار حرفهای باید مستند، دقیق، شجاع و در عین حال منصف باشد.
رسانه؛ رکن چهارم حکمرانی یا ابزار روابط عمومی؟
جمعبندی سخنان مطرحشده در این مراسم نشان میدهد که مسئله اصلی میان رسانه و مدیریت استان، تنها مشکلات صنفی خبرنگاران نیست.
موضوع بزرگتر، تعریف جایگاه رسانه در نظام حکمرانی استان است.
اگر رسانه فقط برای انتشار خبر افتتاح پروژهها، تقدیر از مدیران و بازنشر اطلاعیهها مورد استفاده قرار گیرد، طبیعی است که فاصله میان رسانه و جامعه افزایش پیدا کند.
اما اگر رسانه در جلسات تصمیمسازی حضور داشته باشد، بتواند پرسش کند، اطلاعات دریافت کند، عملکرد مسئولان را نقد کند و پاسخ روشن بگیرد، آنگاه رسانه از یک ابزار اطلاعرسانی به یک شریک واقعی در توسعه تبدیل میشود.
همانطور که یکی از خبرنگاران در این مراسم تأکید کرد، ممکن است یک مدیر بهترین کار را انجام دهد، اما اگر جامعه از آن بیخبر باشد، ارتباط میان عملکرد دولت و رضایت مردم شکل نمیگیرد.
مطالبهای که دیگر نباید به سال بعد موکول شود
آئین روز خبرنگار امسال در کهگیلویه و بویراحمد بیش از آنکه یک مراسم تشریفاتی باشد، تصویری از مطالبات انباشته رسانهها را پیش روی مدیران قرار داد.
از مسکن و بیمه و معیشت خبرنگاران گرفته تا توزیع آگهیهای دولتی، استقلال رسانهها، پاسخگویی مدیران، وضعیت ورزش، تورم، آسیبهای اجتماعی، فرهنگ، پروژههای بزرگ و نحوه انتخاب مدیران؛ مجموعهای از مسائل مطرح شد که بخش قابل توجهی از آنها سالهاست در مناسبتهای مختلف تکرار میشوند.
اکنون پرسش اصلی این نیست که مسئولان چقدر از خبرنگاران تقدیر کردند؛ پرسش این است که تا روز خبرنگار سال آینده، چند مورد از این مطالبات تعیین تکلیف خواهد شد؟
اگر قرار است رسانه شریک توسعه استان باشد، نخست باید به مطالبهگری آن پاسخ داده شود. رسانهای که قرار است صدای مردم باشد، نیازمند امنیت، استقلال و پشتوانه حرفهای است و مدیری که از رسانه برای توسعه کمک میخواهد، باید ظرفیت شنیدن نقد را نیز داشته باشد.
در پایان، شاید مهمترین پیام این مراسم همین باشد؛ روز خبرنگار زمانی به معنای واقعی کلمه روز خبرنگار است که خبرنگار بتواند بدون نگرانی سؤال کند، مسئول بتواند بدون گریز پاسخ دهد و نتیجه این گفتوگو در زندگی مردم دیده شود.
انتهای پیام/