برجهای دوقلو خرمآباد؛ از رویای توسعه تا کابوس بلاتکلیفی
به گزارش خبرنگار تابناک از استان لرستان؛ برجهای دوقلو خرمآباد دیگر صرفاً یک پروژه عمرانی نیمهتمام نیست؛ این سازهها به تصویری از یک پرسش بزرگ در مدیریت شهری تبدیل شدهاند: چرا پروژهای با چنین موقعیت و ظرفیتی، پس از سالها هنوز نتوانسته از مرحله وعده و اختلاف عبور کند؟
عملیات اجرایی این پروژه در سال ۱۳۹۴ و در زمینی حدود ۱۷ هزار مترمربع آغاز شد و قرار بود ظرف ۳۶ ماه به بهرهبرداری برسد؛ اما امروز، سالها پس از آن موعد، برجهای دوقلو همچنان در سیمای شهری خرمآباد بهعنوان یک پروژه ناتمام باقی ماندهاند.
مسئله فقط چند طبقه سازه نیمهکاره نیست؛ پشت این بتن و آهن، سالها سرمایه، قرارداد، تعهد، مالکیت، اختلاف حقوقی و فرصت از دسترفته شهری قرار دارد.
پروژهای که قربانی پیچیدگی قرارداد شد
بر اساس سوابق منتشرشده، این پروژه در قالب مشارکت میان شهرداری و شرکت سرمایهگذاری معینکوثر تعریف شده بود؛ شهرداری زمین و برخی هزینههای مرتبط با پروانه را بهعنوان آورده داشت و طرف مقابل مسئولیت بخش مهمی از طراحی و اجرای پروژه را برعهده گرفته بود.
اما قرارداد ۳۶ماهه به پایان رسید و پروژه به نقطهای رسید که به جای افتتاح، موضوع اصلی به اختلافات قراردادی و تعیین تکلیف طرفین تبدیل شد.
این همان جایی است که باید از یک سؤال ساده عبور کرد: چرا سازوکارهای نظارتی و قراردادی نتوانستند پروژه را در همان سالهای نخست از بنبست خارج کنند؟
زیرا هر سال تأخیر در چنین پروژهای فقط یک سال تأخیر عمرانی نیست؛ با افزایش هزینه ساخت، تغییر قیمت زمین، تجهیزات و مصالح، هزینه فرصت پروژه نیز افزایش پیدا میکند.
پروژهای که قرار بود در یک بازه زمانی مشخص به بهرهبرداری برسد، امروز برای ادامه مسیر نیازمند کارشناسی مجدد، تعیین ارزشهای روز، تعیین تکلیف اموال و حل اختلافات متعدد است.
۴۶۰ میلیارد تومان؛ عددی که امروز دیگر همان عدد دیروز نیست
شهردار خرمآباد از سهمی حدود ۴۶۰ میلیارد تومان سخن گفته که در زمان خود برای انتقال سهم بنیاد مطرح بوده است اما در اقتصاد تورمی، عددهای قدیمی معنای امروز را ندارند. ارزشگذاری پروژهای که سالها متوقف مانده، نمیتواند صرفاً با تکیه بر ارقام گذشته انجام شود.
از همینرو، تأمین دلیل و کارشناسی جدید که شهردار بر آن تأکید کرده، صرفاً یک فرآیند اداری نیست؛ بلکه میتواند تعیینکننده این باشد که امروز چه کسی چه میزان سهم دارد، چه میزان تعهد باقی مانده و هزینه واقعی بازگشت پروژه به مدار اجرا چقدر است.
انتقال به شهرداری؛ پایان بحران یا آغاز یک مسئولیت؟
حالا قرار است پروژه به شهرداری واگذار شود. این تصمیم میتواند یک فرصت مهم باشد، اما نباید آن را با «حل کامل مسئله» اشتباه گرفت.
واگذاری مالکیت یا تصرف پروژه به شهرداری، فقط زمانی ارزشمند است که پس از آن سرمایهگذار واقعی، برنامه مشخص، زمانبندی روشن و مدل اقتصادی قابل دفاع وجود داشته باشد.
خود شهردار نیز به نکته مهمی اشاره کرده است: سرمایهگذار ابتدا باید بداند پروژه در اختیار چه مجموعهای قرار دارد. این سخن درست است؛ اما مرحله بعد مهمتر است.
پس از مشخص شدن مالکیت، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
اگر پروژه دوباره وارد چرخهای از فراخوان، مذاکره، تغییر سرمایهگذار و اختلاف قراردادی شود، ممکن است چند سال دیگر نیز به همین سرنوشت دچار شود. بنابراین، این بار باید اشتباهات گذشته تکرار نشود.
سرمایهگذار بومی؛ فرصت یا نسخهای که باید دقیق نوشته شود؟
شهردار از وجود سرمایهگذاران توانمند بومی برای ورود به پروژه سخن گفته است. این ظرفیت میتواند یک نقطه قوت باشد، اما انتخاب سرمایهگذار نباید صرفاً بر اساس توان مالی اولیه یا بومی بودن انجام شود.
پروژهای با این ابعاد به مدل اقتصادی شفاف، توان فنی، سابقه اجرایی، پشتوانه مالی و تعهد زمانی قابل سنجش نیاز دارد.
سرمایهگذار باید بداند چه چیزی دریافت میکند و شهرداری نیز باید بداند در برابر چه تعهدی چه امتیازی واگذار خواهد کرد.
تجربه برجهای دوقلو نشان داده است که قرارداد مبهم یا اجرای ضعیف تعهدات، میتواند سالها یک پروژه را گروگان بگیرد.
جرثقیلها؛ نماد یک پروژه فراموششده
جمعآوری جرثقیلهای قدیمی شاید در نگاه نخست یک اقدام ساده شهری به نظر برسد، اما از منظر افکار عمومی معنای دیگری دارد.
سالهاست بخشی از سیمای خرمآباد شاهد سازهای است که قرار بود نماد توسعه باشد، اما به نماد بلاتکلیفی تبدیل شده است.
حالا برداشتن تجهیزات قدیمی میتواند نخستین نشانه تغییر باشد؛ البته به شرط آنکه پس از جمعآوری جرثقیلها، دوباره سکوت و توقف بر پروژه حاکم نشود.
خرمآباد دیگر توان پروژههای بیپایان را ندارد
برجهای دوقلو تنها یک پروژه ساختمانی نیستند؛ این پروژه در یکی از نقاط مهم شهری قرار گرفته و تعیین تکلیف آن میتواند بر سیمای شهری، سرمایهگذاری و حتی اعتماد عمومی به مدیریت شهری اثر بگذارد.
سالهاست در لرستان درباره پروژههای نیمهتمام سخن گفته میشود. گزارشهای سالهای گذشته نیز برجهای دوقلو را در زمره پروژههای بلاتکلیف خرمآباد قرار دادهاند.
اما تجربه نشان داده است که صرفِ اعلام تعیین تکلیف، تعیین تکلیف واقعی نیست.
تعیین تکلیف زمانی اتفاق میافتد که مالکیت روشن شود، اختلافات حقوقی بسته شود، قرارداد نهایی منعقد شود، سرمایهگذار مشخص شود، منابع مالی تأمین شود و برای پایان پروژه یک زمان مشخص وجود داشته باشد.
این بار باید «وعده» به «زمانبندی» تبدیل شود
امروز برجهای دوقلو در نقطهای قرار گرفتهاند که مدیریت شهری فرصت دارد پرونده این پروژه را از نو اما با درس گرفتن از گذشته باز کند.
راه درست این است که تمام جزئیات پروژه، از وضعیت مالکیت و تعهدات طرفین تا مدل سرمایهگذاری، ارزش روز پروژه، سهم شهرداری و برنامه زمانی تکمیل، شفاف و قابل ارزیابی شود.
مردم خرمآباد سالهاست این دو سازه را میبینند؛ آنچه دیگر نمیخواهند ببینند، تکرار وعدههای تازه بر روی سازههای قدیمی است.
برجهای دوقلو اگر قرار است دوباره متولد شوند، این بار باید با قرارداد شفاف، سرمایهگذار توانمند، نظارت جدی و زمانبندی غیرقابل تفسیر متولد شوند.
وگرنه ممکن است واگذاری امروز، تنها فصل تازهای از همان داستان قدیمی باشد؛ داستانی که سالهاست آغاز دارد، اما هنوز پایان ندارد.
انتهای پیام/