تابناک بررسی می‌کند:
مسکن ملی کهگیلویه و بویراحمد، از جلسات پشت درهای بسته مسئولان تا اعتراض عریان مردم + فیلم
گروه استان‌ها - طرح نهضت ملی مسکن در کهگیلویه و بویراحمد در حالی میان وعده‌های مسئولان، مشکلات تأمین زمین، کمبود منابع و جلسات متعدد مدیریتی گرفتار شده که همزمان با برگزاری نشست‌های شورای مسکن پشت درهای بسته، اعتراض مردم منصورآباد دشتروم نسبت به جانمایی یک مجموعه مسکونی در اراضی اطراف این روستا، ابعاد تازه‌ای از اختلاف میان تصمیمات اداری و مطالبات مردم محلی را آشکار کرده است.
به گزارش خبرنگار تابناک در استان کهگیلویه و بویراحمد، یکی از طرح‌های مهم دولت چهاردهم، نهضت ملی مسکن است؛ طرحی که قرار است بخشی از نیاز انباشته جامعه به مسکن را پاسخ دهد، اما در کهگیلویه و بویراحمد همچنان با چالش‌های متعددی از جمله تأمین زمین، آورده متقاضیان، تسهیلات بانکی، توان پیمانکاران و در برخی مناطق، نبود زمین مناسب مواجه است.
در چنین شرایطی، شورای مسکن استان به عنوان یکی از مهم‌ترین محل‌های تصمیم‌گیری درباره این طرح، باید محلی برای بررسی شفاف مشکلات و ارائه راهکار باشد. با این حال، در حالی که در آخرین جلسه شورای مسکن بر افزایش تعداد نشست‌ها و پیگیری مستمر موضوع تأکید شد، نشست فوق‌العاده‌ای که قرار بود به صورت هفتگی برگزار شود، بدون حضور خبرنگاران برگزار شد.
این اتفاق در شرایطی رخ داد که انتشار اطلاعات مربوط به نشست قبلی، پرسش‌هایی درباره وضعیت برنامه‌ریزی و روند تصمیم‌گیری برای مسکن ملی در استان ایجاد کرده بود. حالا محدود شدن دسترسی رسانه‌ها به اطلاعات این نشست‌ها، به جای کاهش ابهامات، پرسش‌های بیشتری درباره تصمیمات اتخاذشده ایجاد کرده است.
اما درست در زمانی که بخشی از تصمیمات مربوط به تأمین زمین در جلسات مدیریتی پشت درهای بسته دنبال می‌شود، مردم منصورآباد دشتروم تصمیم گرفته‌اند نگرانی خود را نه در قالب نامه و مکاتبه، بلکه در یک تجمع محلی در مسجد روستا، بیان کنند.
وقتی تصمیم درباره زمین، مردم را به مسجد کشاند
محور اعتراض مردم منصورآباد، موضوع جانمایی مجموعه‌ای مسکونی در اراضی اطراف این روستا است؛ تصمیمی که به گفته سخنرانان و نمایندگان مردم حاضر در تجمع، بدون توجه کافی به سابقه زمین‌ها، حقوق مردم، شرایط کشاورزی و ملاحظات اجتماعی و زیست‌محیطی منطقه دنبال شده است.
یکی از حاضران در تجمع با اشاره به اسناد و مدارکی که به گفته وی در اختیار مردم قرار دارد، گفت:
«اسناد متعدد حاکی از این است که ما مالک این منطقه هستیم. از قرارداد‌های قدیمی گرفته تا نسق‌های زراعی که داریم، مدارکی وجود دارد که مالکیت ما را اثبات می‌کند.»
وی با اشاره به سوابق مربوط به اراضی و پیگیری‌های انجام‌شده، افزود: «اگر قرار باشد این زمین‌ها همین‌طور ملی اعلام شوند و بعد برای مسکن واگذار شوند، تکلیف مالکیت مردم چه می‌شود؟»
«زمین کشاورزی را نمی‌توان بدون تعیین تکلیف مردم واگذار کرد»
یکی دیگر از محور‌های اصلی اعتراضات، سابقه کشاورزی و بهره‌برداری مردم از زمین‌های منطقه بود.
یکی از سخنرانان تجمع با اشاره به سابقه کشت و احیای اراضی گفت: «این زمین‌ها کشاورزی است. یک زمانی مدیرکل منابع طبیعی وقت آمد و گفت به اندازه نسق‌ها به مردم زمین بدهیم. مردم هم این زمین‌هایی را که احیا کرده بودند، پذیرفتند و در قالب طرح‌های مشارکتی در اختیارشان قرار گرفت.»
وی ادامه داد: «مردم در این زمین‌ها بادام‌کاری کرده‌اند و امروز محصول همین باغ‌ها بخشی از سبد زندگی مردم است.»
به گفته وی، نمی‌توان بدون توجه به این سابقه، درباره زمین‌هایی که برای مردم کارکرد اقتصادی و معیشتی دارند، تصمیم گرفت.
این سخنان نشان می‌دهد بخش مهمی از نگرانی مردم، صرفاً مخالفت با ساخت مسکن نیست؛ بلکه آنان می‌خواهند پیش از هر تصمیمی درباره زمین‌های منطقه، وضعیت حقوقی و کاربری اراضی به صورت روشن مشخص شود.
مطالبه مردم؛ گفت‌و‌گو پیش از تصمیم نهایی
یکی از نکات مهم در سخنان تجمع‌کنندگان، تأکید بر پیگیری موضوع از مسیر‌های قانونی و اداری بود.
نمایندگان مردم گفتند که موضوع را از طریق استانداری، اداره‌کل راه و شهرسازی، بازرسی و دیگر دستگاه‌های مسئول پیگیری کرده‌اند و خواستار بررسی مستندات خود شده‌اند.
یکی از سخنرانان با اشاره به این پیگیری‌ها اظهار کرد: «ما چندین بار موضوع را از طریق دستگاه‌های مختلف پیگیری کرده‌ایم. درخواست ما این است که مسئولان بیایند و حرف مردم را بشنوند و اسناد آنها را بررسی کنند.»
وی تأکید کرد: «اگر زمین مردم مشخص است، همان زمین‌ها را به مردم نشان دهند و تکلیف هر قطعه را روشن کنند.»
این مطالبه در شرایطی مطرح می‌شود که بخشی از اعتراض مردم، به احساس بی‌خبری از فرآیند تصمیم‌گیری بازمی‌گردد؛ موضوعی که با برگزاری جلسات مدیریتی بدون حضور رسانه‌ها، حساسیت آن برای افکار عمومی بیشتر شده است.
مسکن برای مردم؛ نه در برابر مردم
نهضت ملی مسکن، در اصل پاسخی به یک نیاز واقعی جامعه است؛ اما مسئله‌ای که امروز در منصورآباد خود را نشان داده، به شیوه تأمین زمین و نحوه تصمیم‌گیری درباره آن بازمی‌گردد.
اگر از یک سو متقاضیان مسکن منتظر تحویل خانه هستند و از سوی دیگر ساکنان یک منطقه نسبت به واگذاری زمین‌های مورد استفاده خود معترض‌اند، نمی‌توان یکی را نادیده گرفت و دیگری را حل‌شده تلقی کرد.
راهکار منطقی، روشن شدن وضعیت زمین پیش از ورود پروژه به مرحله اجراست؛ یعنی دستگاه‌های مسئول باید دقیقاً اعلام کنند محدوده مورد نظر چه وضعیتی دارد، مالکیت آن چگونه است، چه میزان از آن دارای سابقه کشاورزی است، ملاحظات منابع طبیعی و محیط زیست درباره آن چیست و زیرساخت‌های لازم برای جمعیت احتمالی چگونه تأمین خواهد شد.
فاصله میان تصمیم اداری و مطالبه اجتماعی
آنچه امروز در منصورآباد دیده می‌شود، در واقع بخشی از مسئله بزرگ‌تر نهضت ملی مسکن در کهگیلویه و بویراحمد است؛ طرحی که علاوه بر تأمین منابع مالی و ساخت واحدها، با مسئله حساس «زمین» مواجه است.
تجمع مردم در مسجد روستا را نمی‌توان جدا از فضای تصمیم‌گیری درباره زمین و همچنین نحوه اطلاع‌رسانی درباره جلسات شورای مسکن تحلیل کرد.
وقتی تصمیمات مهم در جلسات اداری گرفته می‌شود، اما مردم محلی احساس می‌کنند از فرآیند تصمیم‌گیری بی‌خبرند، فاصله میان «تصمیم» و «پذیرش اجتماعی» بیشتر می‌شود.
از سوی دیگر، برگزاری جلسات شورای مسکن پشت درهای بسته، حتی اگر با هدف مدیریت بهتر جلسات یا ملاحظات اداری انجام شده باشد، در شرایطی که افکار عمومی درباره سرنوشت طرح مسکن ملی پرسش‌های متعددی دارد، نمی‌تواند به رفع ابهامات کمک کند.
اکنون انتظار می‌رود مدیریت استان و دستگاه‌های متولی، به جای آنکه اعتراض مردم منصورآباد را صرفاً یک مخالفت محلی تلقی کنند، اسناد و نگرانی‌های مطرح‌شده را به صورت رسمی بررسی و نتیجه را شفاف اعلام کنند.
در سوی دیگر نیز، مطالبه مردم برای تعیین تکلیف مالکیت و وضعیت زمین‌ها می‌تواند از مسیر‌های قانونی دنبال شود تا اختلاف بر سر یک پروژه مسکونی، به اختلافی گسترده‌تر میان جامعه محلی و دستگاه‌های اجرایی تبدیل نشود.
مسکن ملی قرار است پاسخی به دغدغه مردم باشد؛ بنابراین طبیعی است که در فرآیند اجرای آن، هم صدای متقاضی خانه شنیده شود و هم صدای مردمی که درباره زمین و آینده محل زندگی خود نگرانی دارند.